Νανοσωματίδια που ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό κατά του καρκίνου των ωοθηκών ανέπτυξαν ερευνητές του MIT

Η ανοσοθεραπεία θεωρείται τα τελευταία χρόνια μία από τις πιο ελπιδοφόρες προσεγγίσεις στην ογκολογία, αξιοποιεί τη δύναμη του ίδιου του οργανισμού για να καταπολεμήσει τον καρκίνο. Ωστόσο, σε κάποιες μορφές, όπως ο καρκίνος των ωοθηκών, οι όγκοι αναπτύσσουν μηχανισμούς “άμυνας”, καθιστώντας τις υπάρχουσες θεραπείες λιγότερο αποτελεσματικές.

Οι ερευνητές του MIT σχεδίασαν νανοσωματίδια που μεταφέρουν απευθείας μέσα στον όγκο ένα μόριο που ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα , την ιντερλευκίνη-12 (IL-12). Όταν η IL-12 συνδυάζεται με φάρμακα ανοσοθεραπείας γνωστά ως αναστολείς σημείων ελέγχου (checkpoint inhibitors), το ανοσοποιητικό “θυμάται” τα καρκινικά κύτταρα και τα επιτίθεται πιο αποτελεσματικά.

Το 2022 η ίδια ομάδα είχε ήδη δημιουργήσει νανοσωματίδια που μετέφεραν την IL-12 απευθείας στα καρκινικά κύτταρα, μειώνοντας τις παρενέργειες της θεραπείας. Όμως, τότε, το φάρμακο απελευθερωνόταν πολύ γρήγορα, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητα. 

Στη νέα τους προσέγγιση, οι επιστήμονες τροποποίησαν τη χημική σύνδεση της IL-12 με τα νανοσωματίδια ώστε να απελευθερώνεται σταδιακά μέσα σε περίπου μία εβδομάδα. Έτσι, το φάρμακο δρα περισσότερο χρόνο μέσα στον όγκο, προσφέροντας πιο ισχυρή ανοσολογική απόκριση.

Σε δοκιμές σε ποντίκια με καρκίνο ωοθηκών, τα νέα νανοσωματίδια:

• Εξάλειψαν τους όγκους στο 30% των περιπτώσεων όταν χορηγήθηκαν μόνα τους.
• Θεράπευσαν πλήρως πάνω από το 80% των ζώων όταν συνδυάστηκαν με ανοσοθεραπεία.
• Παρείχαν μακροχρόνια “ανοσολογική μνήμη”: πέντε μήνες μετά, όταν τα ποντίκια εκτέθηκαν ξανά στα ίδια καρκινικά κύτταρα, ο οργανισμός τους τα αναγνώρισε και τα εξουδετέρωσε ξανά.

Ακόμη και σε μεταστατικά μοντέλα, όπου οι όγκοι είχαν εξαπλωθεί σε όργανα όπως το συκώτι, το πάγκρεας και οι πνεύμονες, η θεραπεία παρέμεινε αποτελεσματική.

Η ομάδα του MIT συνεργάζεται πλέον με το Κέντρο Τεχνολογικής Καινοτομίας Deshpande για τη δημιουργία μιας νεοφυούς εταιρείας (startup) που θα αναπτύξει περαιτέρω την τεχνολογία των νανοσωματιδίων και θα προχωρήσει σε κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους.

Η έρευνα αυτή ανοίγει τον δρόμο για στοχευμένες θεραπείες που “εκπαιδεύουν” το ανοσοποιητικό να αναγνωρίζει και να πολεμά τον καρκίνο , όχι απλώς να τον καταστέλλει.

Μια νέα εποχή ξεκινά, όπου οι νανοτεχνολογίες και η βιοϊατρική συνεργάζονται για να μετατρέψουν την άμυνα του σώματος σε την πιο φυσική, αλλά και την πιο εξελιγμένη θεραπεία.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε 31-10-2025 στο περιοδικό «Nature Materials».