Φλεγμονώδης και Αντιφλεγμονώδης Διατροφή: Μύθοι και Αλήθειες

Συχνά ακούμε για φλεγμονώδεις και αντιφλεγμονώδεις δίαιτες, ωστόσο η παραπληροφόρηση γύρω από αυτούς τους όρους είναι μεγάλη. Πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν τι ακριβώς είναι η φλεγμονή και γιατί θα έπρεπε να μας απασχολεί, ενώ οι μύθοι σχετικά με το ποια τρόφιμα την προκαλούν ή την καταπραΰνουν είναι πολλοί.

Για να ξεκαθαρίσουμε τα δεδομένα, ο Ευμένης Π. Καραφυλλίδης, BSc (Hons), MSc, NYSCDN, Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος και Διευθυντής του Διαιτολογικού Τμήματος του Metropolitan General, εξηγεί όσα χρειάζεται να γνωρίζουμε.

Τι είναι η φλεγμονή

Η φλεγμονή είναι η φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού απέναντι σε κάτι μη φυσιολογικό. Η οξεία φλεγμονή (όπως μετά από έναν τραυματισμό ή μόλυνση) είναι απαραίτητη, καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιείται για να απομακρύνει τα μικρόβια και να επουλώσει τους ιστούς.

Η χρόνια φλεγμονή, όμως, είναι διαφορετική. Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα βρίσκεται σε συνεχή «συναγερμό», μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφικές διεργασίες μέσα στο σώμα. Παράγοντες όπως η κακή διατροφή, το άγχος, η έλλειψη ύπνου και φυσικής δραστηριότητας, αλλά και περιβαλλοντικοί ερεθισμοί, ευνοούν την εμφάνισή της.

«Η χρόνια φλεγμονή συνδέεται με πλήθος μακροχρόνιων ασθενειών, όπως οι καρδιοπάθειες, ο διαβήτης τύπου 2 και ο καρκίνος», σημειώνει ο κ. Καραφυλλίδης.
«Μειώνοντας τη φλεγμονή, μπορούμε να περιορίσουμε τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού, ακόμη κι όταν τα επίπεδα χοληστερόλης δεν είναι ιδανικά».

Η Μεσογειακή Διατροφή ως πρότυπο

Η αντιφλεγμονώδης διατροφή δεν είναι συγκεκριμένο πλάνο, αλλά μια γενική προσέγγιση διατροφής που βασίζεται σε φυσικά, ανεπεξέργαστα τρόφιμα. Το καλύτερο παράδειγμα, σύμφωνα με τον ειδικό, είναι η παραδοσιακή Μεσογειακή Διατροφή, πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, ψάρια, ελαιόλαδο και όσπρια.

Τρόφιμα που βοηθούν

Ο κ. Καραφυλλίδης τονίζει ότι τρόφιμα όπως λιπαρά ψάρια, ελαιόλαδο, αβοκάντο, ξηροί καρποί και σπόροι είναι εξαιρετικές επιλογές.
Από τα ψάρια, οι σαρδέλες, το σκουμπρί, οι αντσούγιες και η πέστροφα είναι πλούσιες σε ω-3 λιπαρά οξέα, που μειώνουν τη φλεγμονή. Επίσης, τα καρύδια και τα αμύγδαλα έχουν αποδεδειγμένη αντιφλεγμονώδη δράση.

Τα φρούτα και τα λαχανικά, ειδικά τα πράσινα φυλλώδη (σπανάκι, λάχανο, σέσκουλο) και τα σταυρανθή (μπρόκολο, κουνουπίδι, λαχανάκια Βρυξελλών), προσφέρουν πολύτιμα αντιοξειδωτικά. Από τα φρούτα, τα μούρα, τα κεράσια και τα πορτοκάλια έχουν τα πιο ισχυρά αποτελέσματα κατά των φλεγμονών.

Επιπλέον, τα όσπρια, η βρόμη, η κινόα και το καστανό ρύζι συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση της φλεγμονής, χάρη στις φυτικές ίνες και το μαγνήσιό τους.

Τρόφιμα που πρέπει να περιορίζουμε

Η ζάχαρη και τα επεξεργασμένα δημητριακά (λευκό αλεύρι) καλό είναι να αποφεύγονται. Τρόφιμα όπως τα αναψυκτικά και τα γλυκά αυξάνουν το σάκχαρο του αίματος και οδηγούν σε φλεγμονώδεις διεργασίες. Επίσης, τα κορεσμένα λίπη και τα τηγανητά συμβάλλουν στη φλεγμονή, λόγω των βλαβερών προϊόντων γλυκοζυλίωσης που παράγονται κατά το ψήσιμο.

Ο ρόλος του τρόπου ζωής

Ακόμη και η πιο ισορροπημένη διατροφή δεν είναι αρκετή χωρίς επαρκή ύπνο, άσκηση και διαχείριση του στρες. Η φυσική δραστηριότητα έχει αποδεδειγμένα αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτικά οφέλη, ενώ συμβάλλει και στην ψυχική ευεξία.

Μύθοι και παρεξηγήσεις

Τα λαχανικά της οικογένειας νυχτολούλουδων (ντομάτες, μελιτζάνες, πιπεριές, πατάτες) έχουν συχνά κατηγορηθεί για φλεγμονώδη δράση. «Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει καμία επιστημονική ένδειξη ότι προκαλούν χρόνια φλεγμονή», εξηγεί ο ειδικός. «Αντιθέτως, είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, όπως το λυκοπένιο της ντομάτας».

Μόνο αν κάποιος έχει αλλεργία, δυσανεξία ή ευαισθησία σε συγκεκριμένο τρόφιμο (π.χ. γλουτένη ή γαλακτοκομικά), τότε αυτό μπορεί να λειτουργεί φλεγμονωδώς.

Ισορροπία χωρίς υπερβολές

«Ένα κομμάτι κέικ δεν θα προκαλέσει φλεγμονή», υπενθυμίζει ο κ. Καραφυλλίδης. Οι αυστηρές δίαιτες που απαγορεύουν ολόκληρες ομάδες τροφών μπορεί να οδηγήσουν σε διατροφικές διαταραχές.

Η καλύτερη επιλογή είναι η ενημέρωση από αξιόπιστες πηγές και η κατανόηση ότι η επιστήμη εξελίσσεται συνεχώς. «Με την πληροφορία πλέον παντού, είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε τις τεκμηριωμένες συστάσεις από τις αβάσιμες συμβουλές του διαδικτύου», καταλήγει.

Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ