Κατάθλιψη: οι γυναίκες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης σε σύγκριση με τους άνδρες
Οι γυναίκες διατρέχουν γενετικά μεγαλύτερο κίνδυνο για καταθλιπτικές διαταραχές από τους άνδρες, σύμφωνα με μελέτη Αυστραλών ερευνητών που δημοσιεύεται σήμερα στο περιοδικό Nature Communications, η οποία θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο αντιμετώπισης της ασθένειας.
Σε αυτή την επιστημονικά αξιολογημένη μελέτη, η οποία χαρακτηρίζεται ως μία από τις μεγαλύτερες που έχουν διεξαχθεί ποτέ σε αυτόν τον τομέα, οι επιστήμονες ανέλυσαν το DNA σχεδόν 200.000 ατόμων που πάσχουν από κατάθλιψη για να εντοπίσουν κοινούς γενετικούς «δείκτες».
Οι γυναίκες είχαν σχεδόν διπλάσιους γενετικούς δείκτες που συνδέονται με την κατάθλιψη από τους άνδρες, σύμφωνα με τη μελέτη, της οποίας ηγήθηκε το Ινστιτούτο Ιατρικής Έρευνας Berghofer στην Αυστραλία.
«Ο εντοπισμός κοινών και συγκεκριμένων γενετικών παραγόντων σε άνδρες και γυναίκες μας επιτρέπει να κατανοήσουμε καλύτερα τις αιτίες της κατάθλιψης και ανοίγει το δρόμο για πιο εξατομικευμένες θεραπείες», αναφέρει σε ανακοίνωσή της η ερευνήτρια Τζόντι Τόμας.
Οι ερευνητές εντόπισαν περίπου 13.000 γενετικούς δείκτες που συνδέονται με την κατάθλιψη στις γυναίκες, σε σύγκριση με 7.000 στους άνδρες. Ορισμένες από αυτές τις γενετικές διαφορές θα μπορούσαν επίσης να επηρεάσουν τον μεταβολισμό ή την παραγωγή ορμονών.
«Ανακαλύψαμε κάποιες γενετικές διαφορές που μπορεί να μας βοηθήσουν να εξηγήσουμε γιατί οι γυναίκες με κατάθλιψη εμφανίζουν συχνότερα μεταβολικά συμπτώματα, όπως διακυμάνσεις βάρους ή αλλαγές στα επίπεδα ενέργειας», δήλωσε η Τζόντι Τόμας.
Η καταθλιπτική διαταραχή είναι μια από τις πιο συχνές ψυχικές διαταραχές, που επηρεάζει περισσότερα από 300 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
«Μέχρι σήμερα, δεν έχουν υπάρξει πολλές αξιόπιστες μελέτες που να εξηγούν γιατί η κατάθλιψη επηρεάζει διαφορετικά τις γυναίκες και τους άνδρες, συμπεριλαμβανομένου του πιθανού ρόλου της γενετικής», δήλωσε η ερευνήτρια Μπρίτανι Μίτσελ.
«Όλο και περισσότερα άρθρα δείχνουν ότι πολλά από τα φάρμακα που αναπτύσσονται αυτήν τη στιγμή - και οι έρευνες που διεξάγονται μέχρι σήμερα - επικεντρώνονται κυρίως στους άνδρες», πρόσθεσε.
Περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί παράγοντες
Η μελέτη αναγνωρίζει ότι υπάρχουν πολλαπλές εξηγήσεις για τη διαφορά στα ποσοστά κατάθλιψης μεταξύ ανδρών και γυναικών - από συμπεριφορικούς και περιβαλλοντικούς, έως βιολογικούς παράγοντες.
Ανάμεσά τους, το γεγονός ότι οι άνδρες είναι λιγότερο πιθανό να ζητήσουν βοήθεια, οδηγώντας έτσι σε υποδιάγνωση, αλλά και ότι οι γυναίκες εκτίθενται συχνότερα σε σεξουαλική κακοποίηση και διαπροσωπική βία.
Οι ερευνητές τονίζουν πως όλοι αυτοί οι παράγοντες υπογραμμίζουν την ανάγκη για μια πολυπαραγοντική προσέγγιση στην κατανόηση των μηχανισμών της κατάθλιψης, ωστόσο προτείνουν ότι «ένας βασικός βιολογικός παράγοντας αυτών των διαφορών μπορεί να βρίσκεται στα γονίδια».
Η μεγαλύτερη διεθνής ανάλυση DNA για την κατάθλιψη
Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα DNA από πέντε διεθνείς βάσεις δεδομένων - από την Αυστραλία, τις Κάτω Χώρες, τις Ηνωμένες Πολιτείες και δύο από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το συνολικό δείγμα περιλάμβανε 130.471 γυναίκες και 64.805 άνδρες με διαγνωσμένη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, καθώς και 159.521 γυναίκες και 132.185 άνδρες χωρίς διάγνωση κατάθλιψης.
Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ισχυρότερη γενετική συσχέτιση στις γυναίκες μεταξύ της κατάθλιψης και μεταβολικών χαρακτηριστικών, όπως ο δείκτης μάζας σώματος και το μεταβολικό σύνδρομο, σε σχέση με τους άνδρες.
Η Δρ. Jodi Thomas, επικεφαλής ερευνήτρια, δήλωσε ότι αυτές οι διαφορές «ίσως εξηγούν γιατί οι γυναίκες με κατάθλιψη εμφανίζουν συχνότερα μεταβολικά συμπτώματα, όπως αλλαγές στο βάρος ή μεταπτώσεις στα επίπεδα ενέργειας».
Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα DNA από πέντε διεθνείς βάσεις δεδομένων - από την Αυστραλία, τις Κάτω Χώρες, τις Ηνωμένες Πολιτείες και δύο από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το συνολικό δείγμα περιλάμβανε 130.471 γυναίκες και 64.805 άνδρες με διαγνωσμένη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, καθώς και 159.521 γυναίκες και 132.185 άνδρες χωρίς διάγνωση κατάθλιψης.
Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ισχυρότερη γενετική συσχέτιση στις γυναίκες μεταξύ της κατάθλιψης και μεταβολικών χαρακτηριστικών, όπως ο δείκτης μάζας σώματος και το μεταβολικό σύνδρομο, σε σχέση με τους άνδρες.
Η Δρ. Jodi Thomas, επικεφαλής ερευνήτρια, δήλωσε ότι αυτές οι διαφορές «ίσως εξηγούν γιατί οι γυναίκες με κατάθλιψη εμφανίζουν συχνότερα μεταβολικά συμπτώματα, όπως αλλαγές στο βάρος ή μεταπτώσεις στα επίπεδα ενέργειας».
Περιορισμοί της έρευνας και μελλοντικές προοπτικές
Οι συγγραφείς της μελέτης αναγνωρίζουν ότι το δείγμα περιλάμβανε διπλάσιο αριθμό γυναικών με κατάθλιψη σε σχέση με άνδρες, και πραγματοποίησαν πρόσθετες αναλύσεις για να διασφαλίσουν ότι τα αποτελέσματα δεν οφείλονται στη διαφορά μεγέθους δείγματος.
Ωστόσο, επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα βασίζονται αποκλειστικά σε ευρωπαϊκούς πληθυσμούς, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα γενίκευσης των ευρημάτων σε άλλες εθνοτικές ομάδες.
Ο καθηγητής Philip Mitchell από τη Σχολή Κλινικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας σχολίασε ότι:
«Υπάρχει μια μακροχρόνια συζήτηση σχετικά με τους λόγους για τους οποίους η κατάθλιψη είναι σταθερά πιο συχνή στις γυναίκες σε όλο τον κόσμο, με τις περισσότερες μελέτες να αναφέρουν ότι οι γυναίκες διατρέχουν 2 έως 3 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης σε σχέση με τους άνδρες».
«Οι επικρατέστερες θεωρίες μέχρι σήμερα επικεντρώνονταν σε κοινωνικούς και ψυχολογικούς παράγοντες, όπως ο ρόλος της γυναίκας στη φροντίδα της οικογένειας σε αντιπαραβολή με τον εργασιακό ρόλο των ανδρών, ή ακόμη και σε προσωπικές ευαλωτότητες», πρόσθεσε ο Mitchell, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
«Αυτή η καινοτόμος γενετική μελέτη μεγάλης κλίμακας παρέχει ισχυρές ενδείξεις ότι οι διαφορές στα ποσοστά κατάθλιψης μπορεί να οφείλονται σε γενετικούς παράγοντες, καθώς εντοπίστηκαν περισσότερες περιοχές κινδύνου στο γυναικείο γονιδίωμα σε σύγκριση με το ανδρικό, με ελάχιστη επικάλυψη μεταξύ των δύο».
«Εκτός από το ότι ενισχύει την άποψη πως οι διαφορές στα ποσοστά κατάθλιψης μεταξύ ανδρών και γυναικών έχουν βιολογική βάση, ανοίγει επίσης τον δρόμο για διαφορετικές φαρμακολογικές προσεγγίσεις στη θεραπεία της κατάθλιψης ανά φύλο, καθώς οι βιολογικοί μηχανισμοί που σχετίζονται με αυτές τις γενετικές περιοχές γίνονται καλύτερα κατανοητοί»
Οι συγγραφείς της μελέτης αναγνωρίζουν ότι το δείγμα περιλάμβανε διπλάσιο αριθμό γυναικών με κατάθλιψη σε σχέση με άνδρες, και πραγματοποίησαν πρόσθετες αναλύσεις για να διασφαλίσουν ότι τα αποτελέσματα δεν οφείλονται στη διαφορά μεγέθους δείγματος.
Ωστόσο, επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα βασίζονται αποκλειστικά σε ευρωπαϊκούς πληθυσμούς, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα γενίκευσης των ευρημάτων σε άλλες εθνοτικές ομάδες.
Ο καθηγητής Philip Mitchell από τη Σχολή Κλινικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας σχολίασε ότι:
«Υπάρχει μια μακροχρόνια συζήτηση σχετικά με τους λόγους για τους οποίους η κατάθλιψη είναι σταθερά πιο συχνή στις γυναίκες σε όλο τον κόσμο, με τις περισσότερες μελέτες να αναφέρουν ότι οι γυναίκες διατρέχουν 2 έως 3 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης σε σχέση με τους άνδρες».
«Οι επικρατέστερες θεωρίες μέχρι σήμερα επικεντρώνονταν σε κοινωνικούς και ψυχολογικούς παράγοντες, όπως ο ρόλος της γυναίκας στη φροντίδα της οικογένειας σε αντιπαραβολή με τον εργασιακό ρόλο των ανδρών, ή ακόμη και σε προσωπικές ευαλωτότητες», πρόσθεσε ο Mitchell, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
«Αυτή η καινοτόμος γενετική μελέτη μεγάλης κλίμακας παρέχει ισχυρές ενδείξεις ότι οι διαφορές στα ποσοστά κατάθλιψης μπορεί να οφείλονται σε γενετικούς παράγοντες, καθώς εντοπίστηκαν περισσότερες περιοχές κινδύνου στο γυναικείο γονιδίωμα σε σύγκριση με το ανδρικό, με ελάχιστη επικάλυψη μεταξύ των δύο».
«Εκτός από το ότι ενισχύει την άποψη πως οι διαφορές στα ποσοστά κατάθλιψης μεταξύ ανδρών και γυναικών έχουν βιολογική βάση, ανοίγει επίσης τον δρόμο για διαφορετικές φαρμακολογικές προσεγγίσεις στη θεραπεία της κατάθλιψης ανά φύλο, καθώς οι βιολογικοί μηχανισμοί που σχετίζονται με αυτές τις γενετικές περιοχές γίνονται καλύτερα κατανοητοί»
Με πληροφορίες από AFP, ΑΠΕ – ΜΠΕ, LIFO
